L 231 2023 NL 118 1 01 20230710 NL 0005.0008 220 1 223 4 BIJLAGE VI Ministerie van Justitie van de Verenigde Staten Afdeling strafrecht Bureau van de adjunct-minister van Justitie Washington D.C. 20530 23 juni 2023 Mevrouw Ana Gallego Torres Directeur-generaal Justitie en consumentenzaken Europese Commissie Montoyerstraat 59 1049 Brussel België Geachte directeur-generaal Gallego Torres, Voorts kunnen bedrijven die in de Verenigde Staten gerechtelijk worden vervolgd dit voor de rechter aanvechten, zoals hierna wordt besproken. Van bijzonder belang in het kader van inbeslagneming van gegevens door de overheid is het vierde amendement, dat bepaalt: In dit overzicht worden niet de onderzoekshulpmiddelen in het kader van de nationale veiligheid beschreven die worden gebruikt door wetshandhavers bij terrorisme en andere onderzoeken in het kader van de nationale veiligheid, waaronder national security letters (NSL’s) voor bepaalde gegevens in kredietverslagen, financiële gegevens en elektronische abonnements- en transactiegegevens, 12 U.S.C. § 3414; 15 U.S.C. § 1681u; 15 U.S.C. § 1681v; 18 U.S.C. § 2709, 50 U.S.C. § 3162, en voor elektronische surveillance, huiszoekingsbevelen, bedrijfsgegevens en overige verzameling van informatie op grond van de Foreign Intelligence Surveillance Act, 50 U.S.C. § 1801 e.v. Alle in deze brief beschreven juridische processen zijn niet discriminerend aangezien ze worden gebruikt om gegevens te verkrijgen van bedrijven in de Verenigde Staten, waaronder van bedrijven die zichzelf certificeren overeenkomstig het EU-VS-kader voor gegevensbescherming, ongeacht de nationaliteit of woonplaats van de betrokkene. Voorts kunnen bedrijven die in de Verenigde Staten gerechtelijk worden vervolgd dit voor de rechter aanvechten, zoals hierna wordt besproken In deze brief worden de federale handhavings- en regelgevingsinstanties besproken. Schendingen van staatswetgeving worden onderzocht door de wetshandhavingsinstanties van de staten en hiervoor wordt geprocedeerd in de staatsrechtbanken. De wetshandhavingsinstanties van de staten maken gebruik van bevelen en dagvaardingen die zijn uitgebracht op grond van de staatswetgeving, in essentie op dezelfde manier als in deze brief is beschreven, maar dan met de mogelijkheid dat het juridische proces in de staat onderworpen kan zijn aan aanvullende waarborgen die zijn opgenomen in de grondwet van de staat of in wetten die verder kunnen gaan dan de waarborgen die zijn opgenomen in de Amerikaanse grondwet. Juridische waarborgen in de staat moeten minimaal gelijk zijn aan de waarborgen in de Amerikaanse grondwet, waaronder, maar niet beperkt tot, het vierde amendement. . Van bijzonder belang in het kader van inbeslagneming van gegevens door de overheid is het vierde amendement, dat bepaalt: Het recht van de burgers om in hun persoon, huizen, documenten en bezittingen te worden gevrijwaard tegen onredelijke huiszoekingen en inbeslagnemingen, wordt niet geschonden. Slechts op grond van een redelijk vermoeden, gestaafd door eed of stukken, kan een bevel, waarin met name de te doorzoeken plaats en de betrokken personen of de in beslag te nemen goederen worden vermeld, worden afgegeven. Zie U.S. Const. amend. IV. Zoals het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten heeft bepaald in Berger v. State of New York: De belangrijkste doelstelling van dit amendement, zoals is erkend in ontelbare arresten van dit Hof, is het waarborgen van de privacy en veiligheid van personen tegen willekeurige inbreuk door overheidsfunctionarissen. . 388 U.S. 41, 53 (1967) (waarin Camara/Mun. Court of San Francisco, 387 U.S. 523, 528 (1967) wordt aangehaald). In nationale strafrechtelijke onderzoeken verplicht het vierde amendement wetshandhavingsfunctionarissen over het algemeen om een door de rechtbank afgegeven huiszoekingsbevel te verkrijgen voordat zij een doorzoeking verrichten. Zie Katz/United States, 389 U.S. 347, 357 (1967). De normen voor het uitvaardigen van een huiszoekingsbevel, zoals de vereisten inzake redelijk vermoeden en bijzonderheden, zijn van toepassing op bevelschriften voor fysieke huiszoekingen en inbeslagnemingen, alsook op bevelschriften voor de opgeslagen inhoud van elektronische communicatie die zijn uitgevaardigd krachtens de Stored Communications Act, zoals hieronder besproken. Als het vereiste van een huiszoekingsbevel niet van toepassing is, zijn activiteiten van de overheid nog steeds onderworpen aan een redelijkheidstest op grond van het vierde amendement. Dientengevolge verzekert de grondwet zelf dat de Amerikaanse overheid geen onbeperkte, willekeurige bevoegdheid heeft om privégegevens in beslag te nemen Met betrekking tot de hierboven besproken beginselen van het vierde amendement inzake de bescherming van privacy- en veiligheidsbelangen, passen de Amerikaanse rechters deze beginselen regelmatig toe op nieuwe soorten onderzoekshulpmiddelen die door de ontwikkeling van de technologie mogelijk worden gemaakt. In 2018 oordeelde het Hooggerechtshof bijvoorbeeld dat wanneer de overheid tijdens een rechtshandhavingsonderzoek gedurende een langere periode historische gegevens over de locatie van een mobiele telefoon verwerft die van een mobieletelefoonmaatschappij afkomstig zijn, dit een huiszoeking is waarvoor het vierde amendement een bevelschrift vereist. Carpenter/United States, 138 S. Ct. 2206 (2018). . Rechtshandhavingsinstanties: federale aanklagers, die functionarissen in dienst van het ministerie van Justitie zijn, en federale onderzoeksagenten, waaronder agenten van het Federal Bureau of Investigation (FBI), een wetshandhavingsinstantie binnen het ministerie van Justitie, kunnen de overlegging van documenten en andere gegevens van bedrijven in de Verenigde Staten gelasten ten behoeve van strafrechtelijk onderzoek door middel van meerdere soorten dwingende rechtsfiguren, waaronder dagvaardingen van de kamer van inbeschuldigingstelling, administratieve dwangbevelen en huiszoekingsbevelen, en kunnen andere communicatie verkrijgen op grond van federale bevoegdheden voor afluisteren en nummerregistratie. Dwangbevelen van de kamer van inbeschuldigingstelling of procesbevelen: strafrechtelijke dwangbevelen worden gebruikt om gerichte wetshandhavingsonderzoeken te ondersteunen. Een dwangbevel van de kamer van inbeschuldigingstelling is een officieel verzoek afkomstig van de kamer van inbeschuldigingstelling (meestal op verzoek van een federale aanklager) om een onderzoek door de kamer van inbeschuldigingstelling uit te voeren naar een specifieke vermeende schending van het strafrecht. De kamer van inbeschuldigingstelling is een onderzoeksafdeling van de rechtbank en de leden ervan worden opgeroepen door een rechter of magistraat. Een dwangbevel kan iemand verplichten te getuigen bij een proces of om bedrijfsgegevens, elektronisch opgeslagen informatie of andere tastbare zaken te overleggen of ter beschikking te stellen. De informatie moet relevant zijn voor het onderzoek en het dwangbevel mag niet onredelijk zijn omdat het te breed is geformuleerd, of omdat het drukkend of belastend is. Een ontvanger kan een motie indienen om een dwangbevel op die gronden aan te vechten. Zie Fed. R. Crim. blz. 17. In beperkte omstandigheden kunnen procesdwangbevelen voor documenten worden gebruikt nadat een zaak door de kamer van inbeschuldigingstelling aanhangig is gemaakt. Bevoegdheid voor een administratief dwangbevel: de bevoegdheid voor een administratief dwangbevel kan worden uitgeoefend in strafrechtelijke of civiele onderzoeken. In het kader van de handhaving van het strafrecht wordt in meerdere federale wetten de bevoegdheid verleend om administratieve dwangbevelen te gebruiken om bedrijfsgegevens, elektronisch opgeslagen informatie of andere tastbare zaken over te leggen of ter beschikking te stellen die relevant zijn voor onderzoeken betreffende gezondheidszorgfraude, kindermisbruik, bescherming van de geheime dienst, zaken over gecontroleerde stoffen en onderzoeken van de inspecteur-generaal waarbij overheidsinstanties betrokken zijn. Als de overheid een administratief dwangbevel wil gebruiken in de rechtbank, kan de ontvanger van het administratieve dwangbevel, net als de ontvanger van een dwangbevel van de kamer van inbeschuldigingstelling, stellen dat het dwangbevel onredelijk is omdat het te breed geformuleerd is of omdat het drukkend of belastend is. Gerechtelijke bevelen voor nummerregistratie en traceerapparatuur: op grond van bepalingen in het kader van nummerregistratie en traceerapparatuur kunnen wetshandhavingsinstanties een gerechtelijk bevel verkrijgen om in real time bel-, routing-, adresinformatie en informatie uit berichtenverkeer zonder inhoud te verkrijgen voor een telefoonnummer of e-mailadres na de bevestiging dat de verstrekte informatie relevant is voor een lopend strafrechtelijk onderzoek. Zie 18 U.S.C. §§ 3121-3127. Het gebruik of de installatie van een dergelijk middel zonder toestemming is een federaal misdrijf. Electronic Communications Privacy Act (ECPA): er zijn aanvullende voorschriften van toepassing op de toegang van de overheid tot abonnee-informatie, verkeersgegevens en opgeslagen inhoud van communicatie in bezit van internetaanbieders (ook gekend als ISP’s ), telefoonbedrijven evenals andere externe dienstverleners, op grond van titel II van de ECPA, ook wel de Stored Communications Act (SCA) genoemd, 18 U.S.C. §§ 2701-2712. In de SCA is een stelsel van wettelijke privacyrechten vastgesteld die de toegang van wetshandhavingsinstanties tot gegevens beperken voor datgene wat in het kader van de grondwet vereist is van klanten en abonnees van internetaanbieders. De SCA voorziet in hogere niveaus van privacywaarborgen, afhankelijk van de indringendheid van de verzameling. Voor het verkrijgen van informatie over abonnees, internetprotocoladressen (IP-adressen) en bijbehorende tijdcodes, evenals van factuurinformatie moeten rechtshandhavingsinstanties een dwangbevel verkrijgen. Voor de meeste andere niet inhoudgerelateerde informatie, zoals e-mailheaders zonder onderwerpregel moeten wetshandhavingsinstanties specifieke feiten presenteren aan een rechter waaruit blijkt dat de opgevraagde informatie relevant is en van materieel belang voor een lopend strafrechtelijk onderzoek. Voor het verkrijgen van de opgeslagen inhoud van elektronische communicatie moeten rechtshandhavingsinstanties over het algemeen een huiszoekingsbevel verkrijgen van een rechter op basis van een redelijk vermoeden om aan te nemen dat de desbetreffende account bewijs bevat van een misdrijf. De SCA voorziet tevens in civiele aansprakelijkheid en strafrechtelijke sancties Bovendien staat sectie 2705, (b) van de SCA de overheid toe een rechterlijk bevel te verkrijgen, op basis van een aangetoonde behoefte aan bescherming tegen openbaarmaking, dat een aanbieder van communicatiediensten verbiedt zijn gebruikers vrijwillig in kennis te stellen van de ontvangst van een dagvaarding uit hoofde van de SCA. In oktober 2017 heeft viceminister van Justitie Rod Rosenstein een memorandum aan de advocaten en vertegenwoordigers van het ministerie van Justitie uitgevaardigd met richtsnoeren om ervoor te zorgen dat verzoeken om dergelijke protective orders ( beschermingsbevelen ) zijn toegesneden op de specifieke feiten en aangelegenheden van een onderzoek en met een algemeen plafond van één jaar voor de duur van een verzoek om uitstel van kennisgeving. In mei 2022 publiceerde viceminister van Justitie Lisa Monaco aanvullende richtsnoeren over dit onderwerp, waarin onder meer interne goedkeuringsvereisten van het ministerie van Justitie werden vastgesteld voor verzoeken om een protective order te verlengen tot na de oorspronkelijke periode van één jaar en waarin werd bepaald dat protective orders aan het einde van een onderzoek moeten worden beëindigd. . Gerechtelijke bevelen voor surveillance op grond van federale wetgeving inzake afluisteren: daarnaast kunnen wetshandhavingsinstanties mondelinge of elektronische communicatie in real time onderscheppen ten behoeve van strafrechtelijk onderzoek op grond van federale wetgeving inzake afluisteren. Zie 18 U.S.C. §§ 2510-2523. Deze bevoegdheid kan alleen worden uitgeoefend na een gerechtelijk bevel waarin een rechter, onder andere, van mening is dat er gerede aanleiding is om te geloven dat het afluisteren of de elektronische onderschepping bewijs zal opleveren van een federaal misdrijf of de locatie van een voortvluchtige die vervolging ontvlucht. De wet voorziet in civiele aansprakelijkheid en strafrechtelijke sancties voor de schending van de afluisterbepalingen. Huiszoekingsbevel — Federaal wetboek van strafvordering, regel 41: blz. 41. wetshandhavingsinstanties kunnen elke locatie in de Verenigde Staten fysiek doorzoeken wanneer zij daarvoor toestemming hebben van een rechter. Wetshandhavingsinstanties moeten de rechter ervan overtuigen op basis van een redelijk vermoeden dat er een misdrijf is gepleegd of zal worden gepleegd en dat zaken die verband houden met het misdrijf, waarschijnlijk kunnen worden gevonden op de in het bevel vermelde locatie. Deze bevoegdheid wordt vaak gebruikt wanneer de politie een locatie fysiek moet doorzoeken als gevolg van het risico dat bewijs kan worden vernietigd als een dwangbevel of ander bevel tot overlegging aan het bedrijf wordt betekend. Een persoon die wordt onderworpen aan een zoeking of wiens eigendom wordt doorzocht, kan verzoeken om vernietiging van bewijs dat is verkregen of afgeleid van een onrechtmatige doorzoeking indien dat bewijs tijdens een strafproces tegen die persoon wordt ingebracht. Zie Mapp/Ohio, 367 U.S. 643 (1961). Wanneer een houder van gegevens op grond van een bevel verplicht is gegevens openbaar te maken, kan de gedwongen partij de verplichting tot openbaarmaking met name aanvechten als een te zware last. Zie In re Application of United States, 610 F.2d 1148, 1157 (3d Cir. 1979) (waarin wordt gesteld dat eerlijke rechtsgang vereist dat een hoorzitting wordt gehouden over de kwestie van de last alvorens een telefoonmaatschappij te verplichten bijstand te verlenen bij een huiszoekingsbevel); In re Application of United States, 616 F.2d 1122 (9th Cir. 1980) (komt tot dezelfde conclusie op basis van de toezichthoudende autoriteit van de rechter). Richtlijnen en beleid van het ministerie van Justitie: In aanvulling op deze grondwettelijke, wettelijke en op regels gebaseerde beperkingen aan de toegang van de overheid tot gegevens, heeft de Attorney General richtsnoeren opgesteld die nadere beperkingen stellen aan de toegang van wetshandhavingsinstanties tot gegevens en die tevens waarborgen omvatten ten aanzien van privacy en burgerlijke vrijheden. Bijvoorbeeld de Attorney General’s Guidelines for Domestic FBI Operations (richtsnoeren van de minister van Justitie voor binnenlandse FBI-operaties, hierna AG FBI Guidelines genoemd) (september 2008), beschikbaar op http://www.justice.gov/archive/opa/docs/guidelines.pdf, stellen beperkingen vast aan het gebruik van onderzoeksmiddelen om informatie te verkrijgen die verband houdt met onderzoeken inzake federale misdrijven. In deze richtsnoeren wordt de FBI verplicht de minst indringende onderzoeksmethoden te gebruiken, rekening houdend met de gevolgen voor de privacy en burgerlijke vrijheden en mogelijke reputatieschade. Voorts wordt in de richtsnoeren opgemerkt dat het vanzelf spreekt dat de FBI zijn onderzoeken en andere activiteiten op wettige en redelijke manier uitvoert, op een wijze waarbij de vrijheid en de privacy in acht wordt genomen en onnodige indringing in het leven van gezagsgetrouwe personen wordt voorkomen. Zie AG FBI Guidelines, blz. 5. De FBI heeft deze richtsnoeren ten uitvoer gelegd door middel van de FBI Domestic Investigations and Operations Guide (FBI-gids voor binnenlandse onderzoeken en operaties, hierna DIOG ), beschikbaar op https://vault.fbi.gov/FBI%20Domestic%20Investigations%20and%20Operations%20Guide%20%28DIOG%29, een uitgebreid handboek met gedetailleerde beperkingen aan het gebruik van onderzoeksmiddelen en richtsnoeren om te verzekeren dat de burgerlijke vrijheden en de privacy in elk onderzoek worden beschermd. Aanvullende voorschriften en beleidsmaatregelen waarin beperkingen aan onderzoeksactiviteiten van federale aanklagers zijn vastgesteld, zijn opgenomen in het Justice Manual, dat ook online beschikbaar is op https://www.justice.gov/jm/justicemanual. Civiele en regelgevende instanties (openbaar belang): Er bestaan ook aanzienlijke beperkingen voor de toegang van civiele of regelgevende instanties (bv. in het openbaar belang) tot gegevens die in bezit zijn van ondernemingen in de Verenigde Staten. Instanties met civiele en regelgevende verantwoordelijkheden kunnen een dagvaarding uitbrengen tegen een onderneming om hun bedrijfsgegevens, elektronisch opgeslagen informatie of andere tastbare zaken op te vragen. Deze instanties kennen beperkingen in de uitoefening van hun bestuurlijke of civiele bevoegdheid voor het uitvaardigen van een dagvaarding, niet alleen door hun organieke statuten, maar ook door onafhankelijke rechterlijke toetsing van dagvaardingen voordat deze mogelijk gerechtelijk worden gehandhaafd. Zie bv. Fed. R. Civ. blz. 45. Instanties mogen alleen toegang vragen tot gegevens die relevant zijn voor zaken die binnen hun regelgevende bevoegdheid vallen. Voorts kan een ontvanger van een administratief dwangbevel de handhaving van dat dwangbevel aanvechten voor de rechter door bewijs te overleggen dat de instantie niet heeft gehandeld in overeenstemming met de basisnormen van redelijkheid, zoals eerder besproken. Er bestaan andere juridische grondslagen voor bedrijven om verzoeken om gegevens van overheidsinstanties aan te vechten op basis van hun specifieke branche en de soorten gegevens die zij verwerken. Financiële instellingen kunnen bijvoorbeeld administratieve dwangbevelen waarin verzocht wordt om bepaalde soorten informatie, aanvechten vanwege schending van de Bank Secrecy Act en de uitvoeringswetgeving daarvan. 31 U.S.C. § 5318. 31 C.F.R. Hoofdstuk X. Andere bedrijven kunnen een beroep doen op de Fair Credit Reporting Act, U.S.C. § 1681b, of een reeks aan andere sectorspecifieke wetten. Misbruik van de bevoegdheid van een instantie om een dwangbevel uit te vaardigen, kan leiden tot aansprakelijkheid van de instantie of persoonlijke aansprakelijkheid van functionarissen van instanties. Zie bv. Right to Financial Privacy Act, 12 U.S.C. §§ 3401-3423. Rechtbanken in de Verenigde Staten beschermen derhalve tegen onjuiste regelgevende verzoeken en houden onafhankelijk toezicht op de activiteiten van federale instanties. Tot slot moet elke wettelijke bevoegdheid van administratieve instanties om gegevens van een bedrijf in de Verenigde Staten fysiek in beslag te nemen op grond van een administratieve huiszoeking, voldoen aan de vereisten uit hoofde van het vierde amendement. Zie See/City of Seattle, 387 U.S. 541 (1967). Conclusie: alle activiteiten van wetshandhavingsinstanties en regelgevers in de Verenigde Staten moeten voldoen aan de toepasselijke wetgeving, waaronder de Amerikaanse grondwet, wetten, regels en voorschriften. Dergelijke activiteiten moeten tevens voldoen aan de toepasselijke beleidsmaatregelen, waaronder richtsnoeren van de minister van Justitie die van toepassing zijn op de activiteiten van federale wetshandhavers. Het hiervoor beschreven rechtskader beperkt de mogelijkheden van Amerikaanse wetshandhavers en regelgevende instanties om informatie op te vragen bij bedrijven in de Verenigde Staten, ongeacht of deze informatie betrekking heeft op Amerikanen of inwoners van een ander land, en staat daarnaast rechterlijke toetsing toe van overheidsverzoeken om gegevens op grond van deze bevoegdheden.